Aigai

Aigai, Manisa kent merkezine yaklaşık 49 km uzaklıkta, Yunt Dağı'ndaki Köseler Köyü sınırları içinde yer alan bir Aiol kentidir. Bakanlık sayfasına göre denizden 360 metre yükseklikte, volkanik bir tepe üzerinde kuruludur. Kültür Portalı, Aigai'nin alışılmış Hellen yerleşimlerinden farklı olarak denizden uzak, dağlık bir coğrafyada kurulduğunu vurgular. Yer Nemrutkale ya da Köseler Kalesi adlarıyla da anılır.

Tarihçe

Aigai, Herodotos'un saydığı on iki Aiol kentinden biridir. Antik yazarlar Aiollerin batı Anadolu kıyılarına gelişini yaklaşık M.Ö. 1100'e koyar. Kuruluş tarihi kaynaklara göre değişir: Kültür Portalı kazıların kuruluşu M.Ö. 8. yüzyıl sonlarına götürdüğünü yazar, Trakya Üniversitesi dergisindeki makalesinde Yusuf Sezgin kazı sonuçlarının M.Ö. 7. yüzyılın ilk yarısından erkene gitmediğini belirtir, Kültür Envanteri ise kentin M.Ö. 7. yüzyılda kurulduğunu ve akropoldeki tahkimatın M.Ö. 6. yüzyıla ait olduğunu söyler.

Kent adını eski Yunancada keçi anlamına gelen sözcükten alır. Portal, keçi simgesinin sikkelerde sık kullanılmasının, yazıtların ve bugün de hayvancılığa dayanan Yunt Dağı köylerinin kent ekonomisinin hayvancılığa bağlı olduğunu gösterdiğini yazar; Pergamon'un parşömen hammaddesini Aigai'dan almış olabileceği de düşünülür. Sezgin, Polybios'a dayanarak Aigai'nin M.Ö. 156-154 arasındaki Prusias II ve Attalos II savaşında ciddi biçimde tahrip olduğunu, ardından büyük olasılıkla Pergamon Krallığı'nın desteğiyle bölgenin ekonomik ve kültürel çekim merkezi hâline geldiğini aktarır. Bakanlığa göre kent en parlak dönemini Pergamon Krallığı çağında yaşadı ve Bergama örnek alınarak yeniden düzenlendi.

Kültür Portalı ve Bakanlığın Türkçe sayfası M.S. 17 depremini anar; Bakanlığın İngilizce sayfası ise aynı depremi M.Ö. 17 olarak verir. Portal, Aigai'nin M.S. 3. yüzyılın ikinci yarısında bölgeyi etkileyen Got akınları sırasında bilinçli olarak terk edildiğini, Bizans döneminde kasaba boyutunda bir yerleşimin bulunduğunu, M.S. 12.-13. yüzyıla tarihlenen bir kilisenin ayakta olduğunu ve 13. yüzyıldan sonra yerleşim izine rastlanmadığını yazar.

Öne çıkan yapılar

Agora binası ve macellum

Aigai Agorası tepenin kuzeydoğu yamacında, agora meydanı terasının doğusundadır. Üç katlı yapı yaklaşık 80 m uzunluğundadır ve doğu duvarı 10,50 m yüksekliğe dek korunmuştur; Kültür Envanteri yüksekliği 11 m olarak verir. Agora binasının doğusundaki terasta, yaklaşık 8,5 m çaplı, düzgün plaka taşlı bir macellum (balık ya da et pazarı) bulunur.

Bouleuterion

Portala göre bouleuterion 24x14 m ölçülerindedir, cavea on iki basamaklıdır ve yaklaşık 190 kişiliktir; Kültür Envanteri meclis binasını M.Ö. 3. yüzyıla ve yaklaşık 150 kişilik kapasiteye bağlar. Bina hakkındaki ilk veriler 1886'da Pergamon kazı ekibi üyelerinin araştırmalarıyla elde edildi. Kazıda Hestia Bollaia heykeli ve yapının inşasına katkı sağlayan Diaphanes-Antiphanes ailesine ait altı heykel bulundu.

Tiyatro ve Athena Kutsal Alanı

Tiyatro kuzey rüzgârından korunan bir çanağa kuruludur; vomitoriumun dayandığı analemma duvarı portala göre Eumenes II dönemi duvar karakterlerine benzer. Arkaik surlarla çevrili akropolün batı köşesindeki Athena Kutsal Alanı'nda 2017'de başlayan çalışmalar, M.Ö. 7.-6. yüzyıldan Geç Bizans'a uzanan buluntular verdi. Bakanlığın İngilizce sayfası ayrıca stadion ve Demeter Tapınağı'nı anar.

Nekropol

Tepenin kuzeydoğu eteğindeki alan ve daha kuzeydeki antik yol çevresi nekropol sahasıdır; Kültür Envanteri küçük tümülüsler, oda mezarlar, sandık mezarlar, inhumasyon gömüleri, lahitler ve küp mezarlar sayar.

Kazı çalışmaları

Bakanlığın İngilizce sayfası 2004'ten beri kapsamlı kazı yapıldığını yazar. Kültür Portalı'ndaki metin Aigai Kazı Başkanlığı'na aittir ve Athena Kutsal Alanı çalışmalarının 2017'de başladığını belirtir.

Ziyaret

Açılış saatleri ve ücret bilgisi için Bakanlığın resmî sayfasına bakın.