Alexandria Troas

Alexandria Troas, Çanakkale'nin Ezine ilçesine bağlı Dalyan köyünün sınırları içinde, Kestanbolluk mevkiinde bulunur. Bakanlık sayfaları kenti önemli bir yerleşim olarak tanıtır ve bütünüyle plan dahilinde kurulduğunu vurgular; sayılan yapılar arasında tapınaklar, stadyum, tiyatro, hamam, çeşme, taş kaplı cadde, su yolu ve liman vardır. Kültür Portalı'na göre kente köy minibüsleriyle Ezine üzerinden ulaşılabilir.

Tarihçe

Bakanlık sayfası kentin MÖ 310'da Büyük İskender'in komutanlarından Antigonos Monophthalmos tarafından Antigoneia adıyla kurulduğunu, İskender'in ölümünden sonra Lysimachos'un adı Alexandria Troas, yani Troas'taki İskender'in kenti olarak değiştirdiğini yazar. Kültür Portalı ise kuruluşu doğrudan Büyük İskender adına anar ve adı İskender'in Troas'taki yurdu diye açıklar. Pleiades kaydı kentin Antigoneia ve Colonia Augusta Alexandria Troas adlarını da verir.

Çizilen plana göre kentin alanı 390 hektardır; çevresini saran surların uzunluğu 8 km'dir; bu bulgular Alexandria Troas'ı Anadolu'nun en büyük kentlerinden biri yapar. Kültür Portalı, kentin uzun yıllar bölgenin ana limanı olduğunu, en parlak çağını Roma döneminde yaşadığını ve nüfusunun 100 bin kişiye kadar çıktığını anlatır. Avrupa ile Asya arasındaki konumu yüzünden Sezar'ın kenti başkent yapmak istediği, I. Konstantin'in de bazı imar çalışmaları başlattığı, ancak sonunda İstanbul'u seçtiği aynı kaynakta yer alır.

İmparator Hadrianus döneminde (MS 117-138) imar faaliyetleri yoğunlaştı. Atinalı Herodes Atticus'un desteğiyle Kaz Dağı'ndan kente ulaşan bir su yolu ve büyük hamam yapıldı; Kültür Portalı hamamı ve su yolunu MS 135 tarihli verir.

Öne çıkan yapılar

Herodes Atticus Hamamı 123x84 m ölçüsündedir; günümüzde görülen bölümler 1809'daki depremden sonra ayakta kalan kısımlarıdır. Kültür Portalı'nın iki ayrı bölümü hamamı hem Anadolu'da bugüne dek bulunmuş en büyük hamam hem de Roma dönemi hamamlarının en büyüklerinden biri olarak niteler. Hamamın batısına bitişik gymnasium da Anadolu'nun en büyüklerinden biri sayılır; yakınında anıtsal bir çeşme (nymphaion) vardır.

Tiyatro kentin en yüksek noktasındadır ve doğuda Çığrı Dağı'ndaki erken yerleşim Neandria'yı, güneyde Midilli'yi, batıda Bozcaada'yı, kuzeyde Çanakkale Boğazı'nı görür. Tiyatronun kuzeybatısındaki dörtgen planlı bir yapının işlevi bugüne dek kesinleştirilememiştir. Kent merkezinin batısındaki idari yapıların yanında, kazısı süren bir tapınak vardır; buradan çıkan kabartmalı ve renkli mermer parçalar kentin zenginliğine ve ticari bağlantılarına tanıklık eder.

Kentin doğusunda yuvarlak iç avlulu, iki yanında birer kule bulunan su kapısı MÖ 3. yüzyıl başında inşa edilmiş ve kent terk edilene dek kullanılmıştır; avlusunun çapı 20 metredir. Bugün denizden kopmuş antik liman ise Kültür Portalı'nda doğu savaşları sırasında Roma askerlerinin geçtiği, Romalı tüccarların yerleştiği bir yer olarak anılır.

Erken Hristiyanlık

Kültür Portalı, kentin erken Hristiyanlığın merkezlerinden biri olduğunu yazar: Aziz Paulus MS 50'li yıllarda burada yedi gün kalıp Hristiyanlığı anlatmış, Avrupa'ya bu limandan yola çıktığı bilinmektedir.

Kazı çalışmaları

Bakanlık sayfası, çalışmaların hâlen Ankara Üniversitesi öğretim üyesi Erhan Öztepe'nin başkanlığındaki ekiple yürüdüğünü bildirir.

Ziyaret

Açılış saatleri ve ücretler için resmî sayfaya bakın.