Kibyra

Kibyra, Burdur'un yaklaşık 106 km batısındadır ve Gölhisar'a bağlı Horzum Mahallesi'nin sınırlarında kalır. Bakanlık sayfası yerleşim alanının oldukça geniş olduğunu söyler; Kültür Portalı ise kentin birbirinden derin yarlarla ayrılan üç hâkim tepe üzerinde durduğunu yazar. Yapılar teraslanmış yamaçlara simetrik biçimde dizilmiş ve hiçbiri bir başkasının manzarasını kesmeyecek biçimde yerleştirilmiştir.

Tarihçe

Bakanlığa göre Kibyra önce Likya eyaletine bağlıydı, ardından Balbura, Boubon ve Oinoanda ile oluşan dörtlü kent birliğinin başkenti konumuna geldi. Aynı sayfa kenti çevresiyle birlikte Kibyratis adı altında MÖ 300'den Roma dönemine kadar bölgesel özerklikle yaşayan bir birim olarak anar; sonradan Frigya'ya, ardından Roma'nın Asya eyaletine bağlandığını yazar. Kültür Portalı farklı bir sıra verir: kent II. Eumenes'in (MÖ 197-159) zamanında Bergama Krallığı egemenliğinde görünür ve dörtlü ortak meclis bunun hemen ardından, MÖ 2-1. yüzyılda kurulur.

Bakanlık, kent ve çevresinde 100 binden fazla insanın yaşadığını, otuz bin yaya ile iki bin atlı çıkarabilecek güçte olduğunu belirtir. Kültür Portalı birliğin MÖ 82'de Romalı general Murena tarafından dağıtıldığını yazar. MS 23'teki büyük depremde yıkılan kenti İmparator Tiberius yeniden inşa ettirdi. Kibyra en parlak dönemini MS 1. ile 3. yüzyıllar arasında yaşadı; demircilik, dericilik, çömlekçilik ve at yetiştiriciliğiyle ün kazandı. Kültür Portalı, günümüzde gözlenebilen bütün yapı kalıntılarını Roma İmparatorluk çağına bağlar.

Öne çıkan yapılar

Kente girerken solda anıtsal bir kapı ve 12-13 bin kişilik stadyum yer alır; Kültür Portalı bu stadyumu kapasitesiyle antik Anadolu'nun en görkemlisi sayar. Daha ilerde bir bazilika, iki agora (yukarı ve aşağı), hamam, tiyatro, gymnasion, meclis binası, anıt mezar ve su yolları sıralanır. Bakanlık sayfası ayakta kalan yapılar arasında tiyatro, odeon, stadyum, tapınak, agora ve anıtsal yolu sayar.

3 bin 600 kişilik meclis binası, aynı zamanda müzik evi olarak anılır. Orkestra alanının merkezindeki Medusa mozaiği kırmızı, yeşil ve beyaz mermerden yapılmıştır ve Kültür Portalı'na göre Anadolu'da tektir. Binanın önünde 2011'de açığa çıkarılan 540 metrekarelik mozaik alanı, aynı kaynağa göre Anadolu'nun en sağlam ve en büyük mozaik alanıdır. Yine bu bölgede Geç Roma Dönemi'ne (MS 6-7. yüzyıl) ait bir hamam ve seramik atölyesi ortaya çıkmıştır.

2016 kazılarında Agora'nın III. terasında yuvarlak planlı bir çeşme bulundu. Mimari parçaların üslubu ve yapının kentteki konumu, çeşmenin MS 23 depreminden sonra yapıldığına işaret eder; sonraki eklemelerle uzun süre kentin gösterişli bir su anıtı olarak kullanıldığı anlaşılmıştır.

Kazı çalışmaları

Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi'nin sayfasına göre kazılar 2006'da başladı; 2010'dan beri üniversite adına Prof. Dr. Şükrü Özüdoğru'nun ekibi yürütüyor. Çalışmalar odeion, stadion ve agoranın ortaya çıkarılmasına odaklanır. Özüdoğru, Bakanlık izni ve desteğinin yanında Burdur Valiliği, üniversite ve Gölhisar Belediyesi katkılarını anar; çalışmalara İstanbul Teknik, Eskişehir Osmangazi ve Akdeniz üniversiteleri ile Belçika'daki Leuven Katolik Üniversitesi'nden uzmanlar katılır. Kibyra buluntuları Burdur Müzesi'nde sergilenir.

Ziyaret

Bakanlık sayfası T.C. vatandaşları için Müzekart'ın geçerli olduğunu belirtir. Açılış saatleri ve ücretler için resmî sayfaya bakın.