Myra

Myra tiyatrosunun iki yanındaki kayalıkta, ahşap evleri taşa çevirmiş gibi duran mezarlar sıralanır; bazılarının üzerinde ölü ile yakınları kabartma olarak işlenmiştir. Antalya'nın Demre ilçesinde, aynı adı taşıyan ovada kurulan Myra, bir dönem Likya uygarlığının başkenti olmuş, sonra Bizans'ta Aziz Nikolaos'un (Noel Baba) piskoposluk kenti olarak ün yapmıştır. Denizle bağını limanı Andriake sağlıyordu.

Kentin bugün büyük kısmı görünmez: Myros Çayı'nın getirdiği alüvyonlar yaklaşık 1,5 km çapındaki yerleşimin üstünü örtmüştür.

Konum ve ulaşım

Myra, Kaş ile Finike arasında, Demre'nin merkezinde ve çevresinde uzanır. Deniz ulaşımı, Myros Nehri'nin (Demre Çayı) batısındaki gemilerin geçebildiği bir kanal üzerinden yapılırdı; kanalın karşı yakasında kalan Andriake (Çayağzı) Limanı bölgenin ticaretini taşıyordu. Şehrin suyu ise Demre Çayı vadisinin kenarında kayaya oyulmuş kanallarla sağlanırdı.

Tarihçe

Kaya mezarları, Likçe yazıtlar ve sikkeler Myra'nın M.Ö. 5. yüzyıldan beri var olduğunu gösterir; akropol çevresinde Helenistik, hatta M.Ö. 5. yüzyıla uzanan sur izleri de vardır. Strabon, kenti Likya Birliği'nin üç oy hakkı taşıyan altı büyük kentinden biri sayar. Adın kökeni tartışmalıdır: Myros Nehri'nden ya da mersin ağacından geldiği söylenir. Kent Klasik Çağ'da Muri, sonra Myra, en sonunda Demre adını almıştır.

Myra'nın ana tanrıçası Artemis, kentin kendi adına bastığı sikkelerde Anadolu'nun en eski tanrıçası Kybele biçiminde görünür. Bu yüzden burası Kybele'nin Artemis'e dönüştüğü yer diye de anılır. M.S. 2. yüzyılda zengin Likyalıların bağışlarıyla çok sayıda yapı kuruldu ya da onarıldı. En parlak dönem II. Theodosius'un hüküm sürdüğü M.S. 408-450 yıllarıdır: Myra Likya'nın metropolisi, yani başkenti oldu ve Andriake üzerinden ticarette öne çıktı. Bizans'ta kent dinî olduğu kadar idari bakımdan da önde gelen bir merkezdi.

7. yüzyıldan sonra depremler, su baskınları, Demre Çayı'nın taşıdığı alüvyon ve Arap akınları kenti yıprattı; akınların sonunda 809'da ele geçirilen Myra önemini yitirdi ve 12. yüzyılda küçük bir yerleşime indi. Aziz Pavlus ve arkadaşlarının buraya uğraması, Hristiyanlık açısından da kentin değerini artırır.

Önemli kişiler ve olaylar

Myra'nın bugüne ulaşan şöhreti Aziz Nikolaos'a dayanır: M.S. 4. yüzyılda kentin piskoposu olan Nikolaos ölümünden sonra aziz sayıldı ve adına bir kilise yapıldı. Andriake tarafında üç olay öne çıkar. Germanicus ile eşi Agrippina M.S. 18'de kenti ziyaret etti. İmparator Traianus güney Likya'ya iyi bir liman gerektiğini belirtti. Aziz Pavlus ise M.S. 60'ta Roma'ya giderken gemi değiştirmek için burada mola verdi.

Öne çıkan yapılar

Roma tiyatrosu

Akropolün güney eteğindeki tiyatro, çok iyi korunmuş bir Roma yapısıdır; sahne binası ikinci katın yarısına kadar ayaktadır. Yapı, yukarıdaki kaya mezarlarının altında aşağıya doğru genişler ve bölgenin en büyük tiyatrosu olarak Roma çağının görkemini yansıtır.

Kaya mezarları ve nekropol

Tiyatronun iki yanında kabartmalı ya da düz kaya mezarları vardır. Likyalıların ahşap ev mimarisini kayaya en iyi uyarlayan örnekler Myra'dadır; özellikle ölüyü ve yakınlarını betimleyen kabartmalı mezar ilginçtir. Kitabeli ve kabartmalı birçok mezar, kayalığın güneye bakan yüzünde üst üste ya da yan yana dizilir. Nehir nekropolündeki (mezarlık alanı) mezarlar da kabartmalarıyla dikkat çeker. Tiyatroya giderken yolun solunda kalan hamam kalıntıları, Roma tuğla mimarisinin erken ve ilginç örneklerindendir.

Andriake limanı ve granarium

Çayağzı'ndaki Andriake, Myra'nın bir tür dış mahallesiydi; Klasik çağdan beri yoğun kullanıldı ve Helenistik, Roma ile Bizans döneminde bölgenin ana limanı olarak kaldı. Kalıntılar limanın güneyindeki tepenin eteğine yayılır: tatlı su getiren bir su kemeri, nişli duvarlarıyla bir nymphaion (çeşmeli anıt), liman caddesi, üstü yarı açık gemi barınakları ve kentin en büyük yapısı olan Plakoma adlı pazar yeri. En önemli kalıntı granarium, yani tahıl ambarıdır: 65 x 32 m boyutunda, sekiz odalı ve Hadrianus dönemine (M.S. 117-138) ait. Cephesinde Serapis ile Pluton'u bir grifonla birlikte gösteren kabartma ve Hadrianus ile eşi Sabina'nın büstleri bulunur. Liman M.S. 7. yüzyıla kadar çalıştı, bugün bataklığa dönüşmüştür. Andriake merkezi şimdi Likya Uygarlıkları Müzesi olarak hizmet veriyor.

Mitoloji ve antik yazarlar

Myra adının Yüce Ana Tanrıça'nın yeri anlamına da gelebileceği söylenir; kentte Kybele ile Artemis'in birleştiği bir ana tanrıça kültü yaşardı. Likya Birliği içindeki yerini ise Strabon kaydeder.

UNESCO ve koruma

Myra, Andriake ve öteki Likya kentleriyle birlikte, Likya Uygarlığı Antik Kentleri (Antalya ve Muğla) adıyla 2009'da UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'ne alınmıştır.

Ziyaret

Ören yerinin adresi Alakent Mahallesi, Dağ Dibi Mevkii, Demre'dir. Müzekart T.C. vatandaşları için geçerlidir ve sesli rehber hizmeti vardır. Çayağzı Limanı ile Andriake arasındaki kuş cenneti de yakın bir durak olarak anılır. Saat ve ücret için resmî sayfaya bakın.