Uzuncaburç (Diokaisareia)

Uzuncaburç (Diokaisareia), Mersin'in Silifke ilçesinin yaklaşık 30 km kuzeyinde, Uzuncaburç beldesinde yer alır. Bakanlık sayfası burayı Mersin ilindeki tarihî kalıntıların hem en önemlilerinden hem de en iyi korunanlarından biri sayar. Akademik bir makale kentin Zeus Olbios Kutsal Alanı çevresinde geliştiğini ve Helenistik, Roma ve Geç Antik çağlara ait kalıntılar barındırdığını yazar. Bu makale Silifke'ye uzaklığı yaklaşık 25 km olarak verir; Bakanlık ve Kültür Portalı 30 km der.

Tarihçe

Helenistik çağda merkezi yaklaşık 4 km doğudaki Olba'da bulunan Olba Krallığı'nın ibadet yeri bugünkü Uzuncaburç yerleşimiydi. M.S. 72'de, Roma İmparatoru Vespasianus zamanında yerleşim Olba'dan ayrıldı; Diocaesarea adını aldı ve özerk, kendi adına para basabilen bir kent oldu. Bakanlık ve Kültür Portalı adı Tanrı-İmparator Kenti diye açıklar. Kültür Portalı, Bizans döneminin ardından Türklerin, kentin simgesi olan yüksek burcun, yani Helenistik kulenin adını yerleşime vererek buraya Uzuncaburç dediğini yazar.

Helenistik dönem yapıları

Zeus Olbios Tapınağı

Kültür Portalı'na göre tapınağın I. Seleukos Nikator tarafından yaptırıldığı düşünülmektedir. Dört yanı Korinth düzeninde, tek sıra halinde 36 sütunla çevrili peripteros planlı yapı, Anadolu'nun en eski örneklerinden sayıldığı için sanat tarihinde ayrı bir yeri vardır. Romalılar da kullanmıştır. Hem Bakanlık hem Kültür Portalı, 5. yüzyılda yapılan değişikliklerle kiliseye çevrildiğini belirtir; Kültür Portalı bu sırada cellanın yıkıldığını, sütun aralarının örüldüğünü, buralara kapılar konduğunu ve doğudaki sütunların kaldırılarak yerine apsis eklendiğini ekler.

Kule ve anıt mezar

Surların kuzeydoğu kenarındaki beş katlı kule 16 x 13 x 23 m ölçülerindedir. Her katı bölümlere ayrılan kule yöneticilerin konutu olduğu kadar tehlike anında halkın sığındığı ve kent hazinesinin korunduğu bir yerdi. Kapı üzerindeki yazıta göre M.Ö. 3. yüzyılın ikinci yarısında Tarkyares yaptırmış; bir yangından sonra M.S. 3. yüzyıl sonlarında Vali Petronius Faustinus'un emriyle onarılmıştır. Sikkelerde de tasvir edilen kule, bugünkü belde adının da kaynağıdır. Beldenin güneyindeki tepede yer alan, Dor mimarisindeki anıt mezar yörede tektir; piramit çatılı ve 15 m yüksekliğindedir, planı 5,5 x 5,5 m'lik karedir. Kültür Portalı onu Seleukosların ya da Olba Krallığı yöneticilerinden birine atfeder.

Roma dönemi yapıları

Kentte birbirini dik kesen iki sütunlu cadde bulunur ve yapılar bu caddeler boyunca dizilir. Kültür Portalı, M.S. 1. yüzyıla ait sütunlu caddenin sütunlarının yıkıldığını, mimari parçalarının çoğunun yok olduğunu söyler; doğu-batı yönlü caddenin başındaki anıtsal tören kapısının beş Korinth başlıklı sütunu ise ayaktadır. Sütunlar 7 m yüksekliğinde ve yaklaşık 1 m çaplıdır. Tyche Tapınağı, M.S. 1. yüzyılın ikinci yarısına tarihlenir. Architravdaki yazıta göre kentin soylularından Oppius ile eşi Kyria bu tapınağı yaptırıp kente armağan etmiştir. 6 m yüksekliğindeki altı yekpare sütunun beşi ayaktadır.

Güney-kuzey doğrultulu ikinci sütunlu cadde üzerinde, Zeus Tapınağı'nın kuzeyindeki Zafer Kapısı'nın ortada büyük, yanlarda iki küçük kemerli girişi vardır. Üzerindeki yazıta göre, depremden hasar gören kapı Arcadius (395-408) ile Honorius'un (395-423) ortak yönetimleri sırasında onarılmıştır. Tiyatro, yazıta göre Marcus Aurelius ile Lucius Verus'un ortak hüküm sürdüğü yıllarda (161-169 arası ortak dönem), M.S. 2. yüzyılın ikinci yarısında yapılmıştır; bir makale, sahne yapısının 164'te inşa edildiğini yazıttaki Armeniacus unvanı sayesinde saptar. Kentin kuzeyinde, bir vadinin iki yamacına yayılan nekropol Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerinde kullanılmıştır ve kaya mezarları da vardır.

Kazı çalışmaları

Özdemir'in makalesine göre tiyatroda ilk kazı ve temizlik çalışması 1993'te Silifke Müzesi başkanlığında yapıldı; cavea ortaya çıkarıldı ve sahne yapısına ait birçok mimari blok yerinde bulundu. 2001 ile 2006 arasında D. Wannagat yönetimindeki bir Alman ekip yüzey araştırmaları yürüttü; bu sırada tiyatro M. Spanu ve ekibince ayrıntılı belgelendi ve sonuçlar 2011'de bir kitapta yayımlandı. Tiyatroda 2017'de, Aydınoğlu'nun yönettiği ekip kazı yaptı; sahne yapısına ait daha önce bilinmeyen bloklar bulundu. Bunlar arasında, yazara göre Kilikia, Anadolu ve Suriye'de daha önce yayımlanmamış, boncuk-makara süslü bir İyon kymationu taşıyan friz parçası da vardır.

Ziyaret

Saatler ve giriş koşulları için Bakanlığın resmî sayfasına bakın. Sayfa T.C. vatandaşları için Müzekart'ın geçerli olduğunu belirtir. Kültür Portalı'na göre ören yerine Silifke'den özel araç ya da kiralık araçla ulaşılır.