Perre Antik Kenti

Perre (Perrhe), Adıyaman merkezde, Örenli Mahallesi'nde yer alır. Bakanlığa göre antik dönemde Me'arath ve Gazze, Mezopotamya'da ise Pirin ve Perin adlarıyla bilinen kent, Kommagene Krallığı'nın beş büyük kentinden biriydi. Akademik makalelerde kentin Adıyaman'ın yaklaşık beş kilometre kuzeyinde, Toros eteklerinde olduğu yazılır.

Tarihçe

Perre, Melitene'yi (Malatya) Samosata'ya (Samsat) bağlayan güzergâhın üzerindeydi ve bu yüzden jeopolitik açıdan önem taşıdı. Kültür Portalı, antik kaynaklarda suyunun güzelliğinin övüldüğünü, kervanların, yolcuların ve orduların burada mola verdiğini yazar; o suyun aktığı Roma Çeşmesi bugün de kullanılmaktadır. Bakanlığın İngilizce sayfası Kommagene Krallığı'nı MÖ 163 - MS 72 arasına yerleştirir ve kentin Roma döneminde de önemini koruduğunu söyler.

Bizans döneminde kent, batıyı Pers ülkesine bağlayan büyük yol üzerinde olduğu için değerini yitirmedi ve Hierapolis, yani Kutsal Şehir adıyla anıldı. Bakanlık ve Portal, Perre'nin MS 325'te İznik'te toplanan konsile katıldığını yazar. Cedrus dergisindeki makalesinde Alican Doğan ise konsile katılan piskoposların listelerinde ne Perrhe'nin ne de bağlı olduğu eyaletin adının geçmediğini, temsilci gönderen kentlerin Hierapolis, Germanicea, Samosata ve Doliche gibi merkezler olduğunu belirtir; Perrhe'nin konsilde yakındaki Hierapolis ya da başka bir piskoposluk tarafından temsil edilmiş olabileceğini düşünür. Bu nedenle konsil katılımı kesin olgu olarak yazılmamıştır. Aynı makale, Samosatalı Eusebius'un 379'daki ölümünden sonra toplanan sinodda Perrhe piskoposu Iovinus'un anıldığını da aktarır. Bakanlık sayfası, Samosatalı Andreas'ın MS 433 tarihli mektubunda Perre'deki bazı önemli piskoposlardan söz edildiğini ekler. Doğan, kentin Doğu Roma döneminde öne çıktığını, sonradan muhtemelen Sasani ve Arap saldırıları yüzünden terk edildiğini yazar; Bakanlık da Bizans'tan sonra önemini kaybettiğini söyler.

Araştırma ve kazı geçmişi

Doğan'a göre kent 19. yüzyıl sonlarında Avrupalı bilim insanlarının dikkatini çekmeye başladı: Sester ve Puchstein 1882'de, Puchstein ve Humann 1883'te nekropolü inceledi; Osman Hamdi Bey de aynı yıl Nemrut yolculuğunda kenti gezdi. Pittard ile von der Osten'in 1925-1931 arasındaki araştırmaları, bölgedeki ilk yerleşim izlerinin Paleolitik Çağ'a uzandığını gösterdi. İlk kazılar 2001'de Adıyaman Müzesi müdürü Fehmi Erarslan başkanlığında başladı ve 2009'a kadar çoğunlukla nekropolde yürüdü; çalışmalar 2020'de yeniden başladı.

Öne çıkan yapılar ve buluntular

Perre, bölgenin en büyük nekropolüne sahiptir ve kayaya oyulmuş mezar odalarıyla dikkat çeker. Alanda ayrıca sarnıç, şarap işliği ve Bizans dönemine ait duvar yapıları bulunur. Bakanlığın İngilizce sayfasına göre kentin asıl yerleşim alanı bugün insanların yaşadığı Örenli Mahallesi'dir.

Bakanlık, 155 metrekarelik mozaiği Adıyaman'da bulunmuş en büyük tek parça mozaik olarak tanıtır ve MS 5. yüzyıla tarihler; ortada üzüm dalı ve yaprağı yiyen yaban keçisi ile bir tavuk, iki yanda ise boynunda kırmızı kurdele bulunan bir ördek ile bir güvercin görülür. Kültür Portalı mozaikli alanları MÖ 5. yüzyıla tarihlediği için iki Bakanlık kaynağı arasında bir tarih farkı vardır.

Ziyaret

Açılış saatleri ve giriş koşulları için resmî sayfaya bakın. Bakanlığın Türkçe sayfası Müzekart'ın T.C. vatandaşları için geçerli olduğunu belirtir.