Hoşap Kalesi

Van-Hakkâri yolunda, Güzelsu'nun (eski adıyla Hoşap) üzerinde sarp bir kaya yükselir ve kalenin kuleleri bu kayaya adeta yapışmıştır. Hoşap Kalesi, kayanın yamacıyla iç içe geçmiş bir saray kalesidir; yolcuya yoldan görünen en belirgin yapı olması boşuna değildir. Gürpınar ilçesindeki kale, Van'a yaklaşık 60, ilçe merkezine ise 40 kilometre mesafededir ve Hoşap Suyu'nun kuzeybatısındaki dik kayalığa kuruludur.

Tarihçe

Kalenin geçmişi Urartu çağına kadar uzanır, fakat bugünkü hâlini Osmanlı'ya bağlı Mahmudi Beyleri vermiştir. İç kalenin giriş kapısındaki kitabeye göre yapıyı Mahmudi Süleyman Bey, Hicri 1052'de yani 1643'te yaptırdı. Kale 19. yüzyılın ortalarında terk edildi. Yapılar yüzyıllar boyunca bakımsız kalmasına rağmen büyük ölçüde ayakta durduğundan kale bölgenin simge yapılarından biridir.

Öne çıkan yapılar

Kale iki bölümden oluşur: kayalığın güneyden sarp, kuzeyden eğimli yüzünde İç Kale, onun kuzeyinde Dış Kale. Dış kale surları arazinin biçimine uyar; doğu, kuzey ve batıdan dolanır. Doğudaki surlar kısmen ayaktadır, batıdakiler büyük ölçüde yıkılmıştır. Surları destekleyen burçlardan bazıları günümüze gelmiş, doğudaki ve batıdaki kapılar tamamen yıkılmıştır. Kuzeydoğu köşede bir gözetleme kulesi durur; dış kalenin içinde ise bir cami kalıntısı ve köy evleri bulunur.

İç Kale'ye kuzey yönde, ortaya yakın bir giriş burcundaki kapıdan girilir. Taş kapı biçiminde düzenlenmiş bu burcun batı yüzünde bir Farsça kitabe, kör pencereler ve aslan kabartmaları kapıya hareket katar. Kapının özgün demir kanatları hâlâ işlevini sürdürür. İç kalenin güneyindeki sıralanan yapı grubuna Mahmudi Sarayı adı verilir: en üstte ve doğuda bir seyir köşkü, hemen batısında harem (ailenin yaşadığı bölüm), en batı ucunda selamlık (konukların ağırlandığı bölüm) yer alır. Kalenin içinde mescit, zindan, fırın ve sarnıç da bulunur. Kayıtlara göre eski hamam, çeşme ve medrese de kale içindeki yapılar arasındadır.

Ziyaret

Ziyaret koşulları değişebilir; güncel bilgi için muze.gov.tr'deki sayfaya bakın. Çavuştepe Kalesi yaklaşık 40 kilometre batıdadır.