Gülşehir St. Jean Kilisesi

Gülşehir'e girerken karşınıza çıkan kaya kütlesi iki katlıdır. Alt katta bir kilise, şaraplıklar, mezarlar, bir su kanalı ve görevlilere ayrılmış mekânlar sıralanır; üst katta İncil sahneleriyle bezeli ikinci bir kilise vardır. St. Jean Kilisesi, halk arasındaki adıyla Karşı Kilise, Kapadokya'da yalnızca birkaç kilisede görülen bir Son Yargı sahnesi taşır.

Tarihçe

Yapı, bölgenin 13. yüzyıldan kalan birkaç tek nefli kilisesinden biridir. İkonografisi, yani resim programı ve konu seçimi, çevredeki öteki kiliselerden ayrılır. Gülşehir Nevşehir'in 20 kilometre ötesinde, Kızılırmak'ın güney kıyısında yer alır. Antik adı Zoropassos, eski adı Arapsun'dur. Yaklaşık 3 kilometre ötedeki Açıksaray ören yeri ise 9. ve 10. yüzyıllara tarihlenen kaya kiliseleriyle önemli bir piskoposluk merkeziydi.

Mimari

Alt kilise

Alt kat kilisesi haç planlıdır, tek apsisi vardır ve beşik tonozla örtülüdür. Merkezdeki kubbe çökmüştür. Süslemede geometrik biçimler ve haçlar vardır; bunlar sıva üzerine değil, doğrudan ana kayaya işlenmiştir.

Üst kilise

Üst kilise de tek apsislidir ve beşik tonozludur. İsa'nın yaşamı friz, yani yatay şerit biçiminde sıralanmış sahnelerle anlatılır. Niş tonozlarında ve cephelerde bitkisel ve geometrik motifler seçilmiştir. Apsiste Deesis sahnesi bulunur; Deesis, İsa'nın iki yanında Meryem ile Vaftizci Yahya'nın yakarışla durduğu kompozisyondur. Ön yüzde İncil resmedilmiştir.

Tonozda madalyonların içinde azizler görülür. Güney kolda Son Akşam Yemeği, İhanet ve Vaftiz sahneleri yer alır; bunların altında çarmıhtan indiriliş ile boş mezarın başındaki kadınlar işlenmiştir.

Son Yargı

Son Yargı, batı ve güney duvarlarındadır. Bölgede yalnızca birkaç kilisede rastlanan bu konu, sağdaki ruh tartma sahnesiyle başlar. Ortada bir elinde asa, ötekinde ruh tartan terazi taşıyan bir melek durur; yanındaki iki melek, ruhları simgeleyen beyaz örtüler tutar. Meleklerin haleleri açık mavi ve turuncudur, ki bu renk çifti Kapadokya'da seyrek görülür. Karşısındaki çıplak, kanatlı şeytan bir eliyle teraziyi kancalar, öteki eliyle kancanın ipini çeker. Ruhları temsil eden başlar, terazinin iki yanında şeytanın önünde betimlenmiştir.

Ziyaret

Ziyaret koşulları, saatler ve ücretler değişebilir; güncel bilgi için muze.gov.tr'deki kilise sayfasına bakın. Müzekart T.C. vatandaşları için geçerlidir.