Zelve ve Paşabağları

Zelve, Nevşehir'in Avanos yakınlarında, Aktepe'nin dik kuzey yamaçlarına yaslanan bir kaya yerleşimidir. Bakanlık sayfası, birbirinden ayrı üç vadiden oluşan bu ören yerini Kapadokya'da peribacalarının en sık görüldüğü yer olarak tanıtır. Yakındaki Paşabağları ile birlikte anılır; Kültür Portalı iki alanı tek bir sayfada ele alır.

Konum ve ulaşım

Bakanlığın Türkçe sayfası Zelve'nin Avanos'a beş, Paşabağları'na bir kilometre uzakta olduğunu yazar. Kültür Portalı farklı bir ölçü verir: ona göre alan Nevşehir merkezine 20 km, Avanos'a 1 km mesafededir ve Göreme–Avanos yolundan 2 km içeridedir. İki kaynağın Avanos mesafesi birbirini tutmuyor; yol tarifi için resmî sayfa esas alınmalıdır. Portal, ören yerine özel araçla ya da acentelerin günlük turlarıyla gidilebileceğini yazar.

Tarihçe

Bakanlık metnine göre Zelve, 9. ile 13. yüzyıllar arasında Hıristiyanlar için önemli bir iskân ve din merkeziydi; papazlara verilen ilk eğitimlerin de bu yörede yapıldığı belirtilir. İngilizce sayfa ise yerleşimin başlangıç tarihinin belirsiz olduğunu açıkça söyler. Vadi 1952 yılına kadar iskân edilmiştir.

Öne çıkan yapılar

Üç vadi

İngilizce sayfaya göre birinci vadide bulgur üretiminde kullanılan bir değirmen (seten), Balıklı ve Üzümlü kiliseleri ile doğuda bir şaraphane bulunur. İkinci vadide Haç Kilisesi yer alır. Üçüncü vadide köy meydanı ile kubbe biçimli bir kaya kütlesine oyulmuş manastır topluluğu görülür; manastırın karşısındaki yapıyı sayfa cami olarak adlandırır. Vadinin sonunda yüksek yamaçlara oyulmuş güvercinlikler ve cephelerindeki yalın bezemeler alanın özgün değerini artırır; çıkışta ise Direkli Kilise durur.

Bakanlığın Türkçe sayfası en önemli kilise olarak Balıklı, Üzümlü ve Geyikli'yi öne çıkarır; üçünü, 728 ile 842 arasını kapsayan İkonoklastik çağdan daha eski sayar. Aynı sayfa Aziz Simeon adına yapılmış bir şapelden, manastırlardan, kiliselerden, tünelden ve değirmenden söz eder; sayılan yapılar arasında bir de 'cam' geçer. Kültür Portalı aynı sıralamada 'cami' der, dolayısıyla bu ifade büyük olasılıkla cami anlamında yazılmıştır, ancak kaynaklar bunu birbiriyle uyumlu biçimde açıklamaz.

Paşabağları

Eskiden Rahipler Vadisi diye anılan Paşabağları, kendine özgü peribacalarıyla bilinir. Çok gövdeli ve çok başlı bu doğal oluşumların bir kısmı insan eliyle şapel ve oturma mekânı olarak oyulmuştur. Üç başlıklı bir peribacasının içinde, Aziz Simeon'a ithaf edilmiş bir şapelle birlikte bir de keşiş hücresi bulunur.

Bakanlığın İngilizce sayfası Simeon'u 5. yüzyılda Halep çevresinde çilecilik yaşamış bir aziz olarak tanıtır. Anlatıya göre halkın yoğun ilgisinden kaçan Simeon, mucize gösterdiği söylentileri yayılınca önce iki metre, sonra on beş metre yüksekliğindeki bir sütuna sığınmış ve orada uzun süre yaşamıştır.

Ziyaret

Bakanlığın Türkçe sayfası Zelve için T.C. vatandaşlarına MüzeKart'ın geçerli olduğunu belirtir. Açılış saatleri, ücretler ve alanın o günkü durumu değişebildiğinden resmî sayfaya bakın.