Kaymaklı Yeraltı Şehri

Kaymaklı Yeraltı Şehri, Nevşehir'in Kaymaklı kasabasında, tüf kayaya oyulmuş çok katlı bir yeraltı yerleşimidir. Bakanlığa göre şehir, bir topluluğun geçici olarak yaşaması için gereken barınma koşullarının hepsini taşır. Alan, UNESCO'nun 1985'te listelediği Göreme Milli Parkı ve Kapadokya mülkünün bir bileşenidir; Derinkuyu Yeraltı Şehri aynı mülkün diğer yeraltı kentidir.

Konum ve ulaşım

Bakanlık ve Kültür Portalı, Kaymaklı'yı Nevşehir'e 20 kilometre uzaklıktaki Kaymaklı kasabasında gösterir. Bakanlık adresi Camii Kebir Mahallesi, Eşref Ayhan Caddesi No:46'dır. Koordinat Wikidata kaydından alınmıştır. Bakanlığın İngilizce sayfası köyün eski adının Enegüp olduğunu yazar ve köylülerin evlerini yeraltı şehrinin yüz veya daha fazla tünelinin yakınına kurduğunu, bugün de köylülerin bu tünellerden geçerek uygun yerleri kiler, depo ve ahır olarak kullandığını belirtir.

Tarihçe

Bakanlığın Türkçe sayfasına göre Kaymaklı'nın tarihi M.Ö. 3000'e kadar gider ve şehir Hititler Döneminde yapılmıştır; Roma ve Bizans dönemlerinde diğer alanlar da oyularak şehir genişletilmiş ve bir yeraltı şehrine dönüşmüştür. Kültür Portalı ise yalnızca ilk katın Hititler döneminde yapıldığını söyler. İki ifade tam örtüşmediğinden her biri kaynağıyla anılmıştır. UNESCO, Kaymaklı ve Derinkuyu gibi yeraltı kentlerinin, Basileios'un öğretisini izleyen ve 4. yüzyılda kayaya oyulmuş hücrelere yerleşen münzevi toplulukların Arap akınlarına karşı bir araya gelmesiyle sığınak olarak kullanıldığını yazar. Bakanlığın İngilizce sayfasına göre Kapadokya'da 150 ile 200 arasında yeraltı kenti vardır; çoğu yumuşak tüfün aşağıya doğru oyulmasıyla yapılmıştır ve asıl amaç sakinlerin güvenliğidir.

Öne çıkan yapılar

Türkçe sayfa şehri sekiz katlı olarak tanıtır; Kültür Portalı da toplam sekiz kat olduğunu yazar. İngilizce sayfa ise şimdilik dört katın açığa çıkarıldığını, mekânların havalandırma bacaları çevresinde toplandığını söyler. Kültür Portalı da günümüzde dört katın gezilebildiğini belirtir. Geçitler alçak, dar ve eğimlidir; İngilizce sayfaya göre uzun ve labirent gibi galerilerin amacı düşmanın hareketini kısıtlamaktır. Türkçe sayfa, dar koridorlarla birbirine bağlanan odaların ve salonların yanında şarap ve su mahzenlerini, mutfakları, erzak depolarını, bacaları, kuyuları, bir kiliseyi ve kapıyı içerden sürgüleyen iri taşları sayar.

İngilizce sayfada birinci katta ahırlar, ikinci katta tek nefli ve iki apsisli bir kilise bulunduğu, apsisin önünde sunak, yanlarında oturma sekileri olduğu anlatılır. En önemli mekânlar üçüncü kattadır: çok sayıda depo, şaraphane ve mutfağın yanında, andezit tabakasından oyulmadan bırakılmış bir kayanın yüzeyinde ezme ve öğütme için 57 çukur açılmıştır. Şehrin tamamı henüz açığa çıkarılmadığı hâlde Kaymaklı, bölgenin en büyük yeraltı yerleşimlerinden biri ve keşfedilenler arasında en geniş olanı kabul edilir. Sınırlı alandaki depo sayısı, kalabalık bir nüfusun burada yaşadığı görüşünü destekler.

UNESCO ve koruma

Kaymaklı ve Derinkuyu, 1985'te (liste no. 357) ölçüt (i), (iii), (v) ve (vii) ile listelenen karma mirasın bileşenleridir. ICOMOS 1985 değerlendirmesinde Kaymaklı ve Derinkuyu yeraltı kentlerinin mülke özellikle dahil edilmesini önermiştir. UNESCO, iki yeraltı kentinin anıt ve sit sicilinde kayıtlı olduğunu, anlamaya yönelik olanakların her ikisi için de tamamlandığını yazar. Mülkün toplam alanı 9.883,81 hektardır.

Ziyaret

Kültür Portalı, yeraltı şehrinin 1964'te ziyarete açıldığını yazar. Bakanlığın Türkçe sayfası, T.C. vatandaşları için MüzeKart'ın geçerli olduğunu belirtir. Açılış saatleri ve ücretler değişebildiğinden güncel bilgi için Bakanlığın resmi sayfasına bakın.