Ihlara Vadisi

Ihlara Vadisi, Aksaray'ın Güzelyurt ilçesi sınırları içinde, Melendiz Çayı'nın şekillendirdiği derin bir kanyondur. Bakanlık sayfası burayı dünyanın büyük kanyonları arasında sayar ve Hıristiyanlığın ilk yıllarından beri önemli bir dinî merkez olduğunu belirtir. Yaklaşık 14 km uzunluğundaki vadide çok sayıda kilise ve eski yaşam alanı vardır.

Konum ve ulaşım

Kültür Portalı, vadinin Aksaray şehir merkezine 35 km uzaklıkta olduğunu ve merkezden Ihlara Kasabası'na her saat toplu taşıma araçlarının çalıştığını yazar. Bakanlık sayfasına göre kanyon Ihlara Kasabası'nda başlar, Belisırma ile Yaprakhisar üzerinden Selime'ye uzanır. Kültür Portalı yürüyüşün Ihlara'dan Selime'ye sürdüğünü anlatır. Ihlara ile Selime arasındaki mesafe kuş uçuşu 10 km iken, çay menderesler çizdiği için akış boyunca yaklaşık 18 km tutar. Yüksekliği 120 metreye varan duvarları için iki kaynak da aynı ölçüyü verir.

Doğal oluşum

Bakanlık, vadinin Hasan Dağı'nın püskürmesinden doğan volkanik tabakanın doğa olayları ve Melendiz Çayı'nın aşındırmasıyla biçimlendiğini yazar. Kültür Portalı'na göre bu süreçte tektonik yükselmeler de rol oynamıştır ve çay vadi boyunca otuza yakın menderes yapar. Çayın dönerek akması yüzünden bölgenin eski sakinleri vadiye 'dönerek akan suyun halkı' anlamına gelen Peristremma demiştir; Portal bunu tarihî kaynaklardaki ad olarak verir. Vadi tabanı, çevredeki karasal iklimden farklı olarak Akdeniz'e yakın bir mikroklimaya sahiptir; Portal burada Antep fıstığı gibi bitkilerin yetiştiğini söyler.

Tarihçe ve dinî önem

Bakanlığın Türkçe sayfası, bölgede 4. yüzyıldan itibaren öncü Hıristiyan din adamlarının yetiştiğini yazar ve iki ismi öne çıkarır: Mısır ile Suriye'dekilerden farklı manastır kuralları koyan Kayserili Basilius ile teslis anlayışına yeni bir açıklama getiren Nazianzoslu Gregorius.

Öne çıkan yapılar

Kiliseler

Ören yerinde tespit edilen 105 kiliseden 14'ü gezilebilir. Bakanlık bunları Batkın, Bahattin Samanlığı, Bezirhane, Ala, Karagedik, Saint Georgeus, Direkli, Eğritaş, Pürenliseki, Kokar, Yılanlı, Sümbüllü ve Ağaçaltı biçiminde (burada ters sırayla) sayar; Kültür Portalı vadiye 382 basamaklı merdivenle inildiğini ekler. Kiliselerin resim özellikleri iki gruba ayrılır. Türkçe Bakanlık sayfası Ihlara yakınındakilerde Doğu etkisi, Belisırma çevresindekilerde Bizans tipi duvar resimleri görüldüğünü yazar. Portal ise Ihlara çevresindekilere Kapadokya Tipi, Belisırma bölümündekilere Bizans Tipi der ve Eğritaş, Ağaçaltı, Kokar, Pürenliseki ile Yılanlı'yı birinci gruba örnek verir.

İngilizce Bakanlık sayfası iki kiliseyi ayrıca tanıtır. Ağaçaltı Kilisesi serbest haç planlıdır; ortası yüksek kasnaklı bir kubbeyle, haç kolları beşik tonozla örtülüdür ve fresklerinin 9-11. yüzyıla ait olduğu yazılır. Müjde, Üç Kralın Tapınması, Vaftiz, Meryem'in Ölümü, Aslanlar Arasında Daniel ve Göğe Yükseliş gibi sahneler işlenmiştir. Belisırma Köyü'ndeki Kırkdamaltı (Aziz Georgios) Kilisesi düzensiz altıgen planlı ve düz tavanlıdır; 1283 ile 1295 arasında, Sultan II. Mesud ile İmparator II. Andronikos'un çağdaşı olduğu yıllarda Amirarzes Basileios'un eşi Tamar tarafından bezetilmiştir. Elinde kilise modeli tutan hamisinin büyük olasılıkla Gürcü kökenli bir prenses olduğu belirtilir.

Kedi mumyaları

İngilizce sayfaya göre Kapadokya'da, eski Mısır'da olduğu gibi kedilerin mumyalanması geleneği vardı. Ihlara Vadisi'nde 10. ile 13. yüzyıllara tarihlenen 17 mumya bulunmuş; on ikisi Aksaray Müzesi'nde, beşi Niğde Müzesi'nde sergilenmektedir. Gelenek, kedi başlı Mısır tanrıçası Bast adına sürdürülmüş ve Anadolu'ya, oradan da Kapadokya'ya ulaşmıştır.

Ziyaret

Bakanlığın Türkçe sayfası Ihlara için T.C. vatandaşlarına MüzeKart'ın geçerli olduğunu belirtir ve ana kapının (2 numaralı) giriş için kullanıldığını not eder. Vadinin başındaki Ziga Kaplıcası ve Belisırma Köyü'ndeki çardaklar sayfada mola önerileri arasında geçer. Saat ve ücretler için resmî sayfaya bakın.