Derinkuyu Yeraltı Şehri

Derinkuyu Yeraltı Şehri, Nevşehir'in Derinkuyu ilçesinde, Kapadokya'nın yumuşak tüf kayasına oyulmuş çok katlı bir yeraltı yerleşimidir. Büyük bir topluluğu barındıracak ve ihtiyaçlarını karşılayacak mekânlar içerir. UNESCO'nun 1985'te Göreme Milli Parkı ve Kapadokya mülkü adıyla listelediği alanın bir bileşenidir; yakındaki Kaymaklı Yeraltı Şehri aynı mülkün diğer yeraltı kentidir.

Konum ve ulaşım

Bakanlığın Türkçe sayfası, şehrin Derinkuyu ilçesinde, Nevşehir'e 30 kilometre mesafede ve Nevşehir-Niğde yolunun kenarında bulunduğunu yazar. Bakanlık sayfasındaki adres Bayramlı Mahallesi, Şemşili Yolu Sokağı No:15'tir. Kültür Portalı adresi Bayramlı, Niğde Caddesi olarak verir. Koordinat Wikidata kaydından alınmıştır.

Tarihçe

Bakanlığa göre Derinkuyu'nun ilk yerlileri Asur kolonilerine kadar uzanır. Aynı kaynak, 2. yüzyılda Roma İmparatorluğu'nun baskısından kaçan ilk Hıristiyanların Antakya ile Kayseri yolunu izleyip Kapadokya'ya ulaştığını ve buraya yerleştiğini, girişleri kolay fark edilmeyen bu şehirlerde saklanıp Romalı askerlerden korunduğunu anlatır. UNESCO ise aynı yapıları farklı bir açıdan ele alır: 4. yüzyılda Basileios'un öğretisiyle kayaya oyulmuş hücrelere yerleşen münzevi toplulukların, Arap akınlarına karşı direnmek için köylerde ve Kaymaklı ile Derinkuyu gibi yeraltı kentlerinde toplandığını yazar. İki anlatı yeraltı kentlerinin sığınma işlevinde birleşir, ancak sığınmanın nedeni ve zamanı konusunda ayrılır; bu yüzden ikisi de kaynak adıyla anılmıştır.

Bakanlığın İngilizce sayfası, Kapadokya'daki farklı büyüklükte yeraltı yerleşiminin sayısının 150 ile 200 arasında olduğunu tahmin eder. Çoğu, yumuşak tüfün aşağıya doğru oyulmasıyla yapılmıştır. Yapılış nedeni, tehdit veya saldırı durumunda güvenli bir sığınak bulma isteğidir; ayrıca yeraltı kentleri yazın serin, kışın ılık olduğu için tercih edilmiştir.

Öne çıkan yapılar

Bakanlığın Türkçe sayfası ve Kültür Portalı, Derinkuyu'yu sekiz katlı olarak tanıtır. İngilizce sayfa kat sayısı vermez; şehrin yaklaşık 85 metre derinliğe indiğini yazar. Bu iki bilgi birbirini doğrudan çürütmez, ancak aynı ölçüte dayanmadığı için ayrı ayrı sunulmuştur. Şehirde ahırlar, mahzenler, yemekhaneler, kiliseler ve pekmez kaynatma yeri vardır. Türkçe sayfaya göre Kaymaklı'dan farklı olarak burada bir misyoner okulu, günah çıkarma yeri ve vaftiz havuzu bulunur; İngilizce sayfa misyoner okulunu ikinci katta gösterir.

Yüzeye bağlanan 55 metre derinliğindeki havalandırma bacası aynı zamanda su kuyusu olarak kullanılır (Bakanlık, İngilizce sayfa). Yeraltı kentlerinde ilk oyulan katlar giriş katlarıdır ve çoğunlukla ahır olarak kullanılmıştır, çünkü hayvanları alt katlara indirmek zordur. Mutfaklar ve üzümün işlendiği şırahaneler, ürünlerin kolay taşınması için üst katlarda yapılmıştır. Mutfak sayısı, her ailenin kendi mutfağı olmadığını ve mutfakların ortak kullanıldığını düşündürür; mutfaklarda Kapadokya köylerinde bugün de kullanılan tandır ocakları vardır. Odaları birbirine bağlayan tünellerden bazıları yalnızca bir kişinin geçebileceği kadar dardır ve tünel girişlerinde güvenlik için kapatmaya yarayan büyük taş silindirler bulunur.

UNESCO ve koruma

Derinkuyu ve Kaymaklı, 1985'te (liste no. 357) ölçüt (i), (iii), (v) ve (vii) ile listelenen karma mirasın bileşenleridir. ICOMOS 1985 değerlendirmesinde Kaymaklı ve Derinkuyu yeraltı kentlerinin mülkün kapsamına özellikle alınmasını önermiştir. UNESCO, iki yeraltı kentinin anıt ve sit sicilinde kayıtlı olduğunu ve her ikisi için anlama yönelik olanakların tamamlandığını belirtir. Bütün mülkün alanı 9.883,81 hektardır.

Ziyaret

Bakanlığın İngilizce sayfası şehrin 1965'te halka açıldığını ve bugün yalnızca yüzde onluk bölümünün gezilebildiğini yazar; Kültür Portalı da aynı bilgiyi verir. Bakanlığın Türkçe sayfası, T.C. vatandaşları için MüzeKart'ın geçerli olduğunu belirtir. Açılış saatleri ve ücretler değişebildiğinden güncel bilgi için Bakanlığın resmi sayfasına bakın.