Klaros

Klaros, İzmir'in Ahmetbeyli Mahallesi sınırlarında yer alan bir Apollon kutsal alanıdır. Bakanlığın İngilizce sayfası alanı Ahmetbeyli (Ales) vadisinin taban ovasında konumlandırır. Akademik literatürde Klaros, Kolophon kentinin kutsal mahalli olarak tanıtılır ve Notion ile Kolophon arasında bulunduğu söylenir.

Tarihçe ve kehanet merkezi

Müzeler ve Ören Yerleri sayfası kutsal alanı, M.Ö. 13. yüzyıl sonundaki kuruluşundan M.S. 4. yüzyıldaki terkine kadar bir kehanet merkezi olarak tanımlar. Pleiades kaydı ise Kolophonlular tarafından yönetilen tapınağın M.Ö. 7. yüzyıldan M.S. 4. yüzyıla etkin olduğunu belirtir. Nurettin Koçhan'ın Türk Arkeoloji Dergisi'ndeki makalesi de merkezin kuruluşunu M.Ö. 7. yüzyıla dek götürmeye izin verir, ama bunun kesin olmadığını ekler. Yani başlangıç tarihi kaynaklara göre değişir; ortak nokta, merkezin M.S. 4. yüzyıla kadar işlediğidir.

Koçhan'a göre Klaros, Hellenistik çağda ve özellikle Roma çağında ünlü bir kehanet merkeziydi. Aynı makale, Pausanias'ın Klaros Apollon Tapınağı'nı Efes'teki Artemis Tapınağı'ndan sonra Anadolu'nun en zengin tapınağı saydığını, Strabon'un da bunu doğruladığını aktarır.

Öne çıkan yapılar

Apollon Tapınağı

Bakanlık sayfasına göre Apollon Tapınağı önde altı sütunludur ve İonia'da inşa edilmiş tek Dor tapınağıdır. Yapımına M.Ö. 3. yüzyıl başında girişilmiş, M.Ö. 2. yüzyıl sonlarında krepis, pronaos ve naos ile Leto, Apollon ve Artemis'in anıtsal kült heykelleri bitirilmiştir. Koçhan ise tapınağın M.Ö. 4. ya da 3. yüzyılda yapılmış olabileceğini, çevresindeki yapılaşmanın M.Ö. 2. yüzyılda sürdüğünü ve M.S. 2. yüzyıla kadar uzandığını yazar.

Sunak ve hekatomb

Hellenistik Apollon sunağı tapınağın 27 metre doğusundadır ve 9x18 metre ölçülerindedir; Koçhan aynı yapı için 9,00 x 18,45 metre verir. Sunaktan çıkan parçalar, üzerindeki iki kurban masasından birinin Apollon'a, ötekinin Dionysos'a adandığını gösterir. Alanda ele geçen ve yüz hayvanın bağlanabildiği hekatomb bloğu, Bakanlığın Türkçe sayfasına göre bu kurban törenine dair ilk arkeolojik kanıttır; İngilizce sayfa ise antik yazarların sık andığı bu bloğun bir kutsal alanda bulunmuş tek örnek olduğunu söyler.

Kült heykelleri ve yazıtlar

Klaros'ta Apollon, Artemis ve Leto'ya ait, yaklaşık 8 metre yüksekliğindeki kült heykelleri bulunduğu yerde ortaya çıkmıştır; Bakanlık bunu az rastlanan bir durum olarak vurgular. Tapınağın krepisi bile yazıtla kaplıdır ve sayfa, bunun başka hiçbir kutsal alanda görülmediğini yazar.

Figürlü ante başlığı

İzmir Arkeoloji Müzesi'nde 3502 numarayla envantere geçmiş, figürlü bir ante başlığının Klaros kutsal alanına ait olduğu belirtilir. Koçhan bu parçayı inceleyerek tapınakla ya da yakınındaki sunakla ilişkili yapılanmanın evresini tarihlemeyi amaçlar.

Arkeopark

Bakanlığın İngilizce sayfası, alandaki arkeoparkta Klaros'ta bulunan heykellerin birebir kopyalarının ve Hellenistik Apollon Klaros Tapınağı ile sunağının ölçekli bir modelinin sergilendiğini yazar.

Ziyaret

Açılış saatleri, ücret ve Müzekart geçerliliği değişebilir; güncel bilgi için Bakanlığın resmî sayfasına bakın. Klaros için Efes Müzesi Müdürlüğü'nün e-posta ve telefon bilgileri aynı sayfada verilir.