Hacıbektaş Dergâhı

Hacıbektaş'ta külliyeye, güneydeki Çatal Kapı'dan girilir ve ziyaretçi ilk avludan son avluya doğru yükselen bir yolu izler. Bu düzen rastlantı değildir: yapı, eski Türk saraylarındaki üç avlulu planı andırır ve birimler işlevlerine göre avluların çevresine dizilmiştir. Burası Bektaşiliğin merkezi sayılan dergâhtır. Hacı Bektaş-ı Veli'nin, genellikle 1248 ile 1337 arasında yaşadığı kabul edilir; adının verildiği ilçe, eskiden Sulucakarahöyük diye anılırdı.

Tarihçe

Horasan'da yetişen, Hoca Ahmed Yesevi çevresinde eğitim gördüğü anlatılan Hacı Bektaş-ı Veli, İran'dan Irak'a, Arabistan'dan Suriye'ye uzanan bir yolla Anadolu'ya geldi. Birçok kentte kaldıktan sonra Sulucakarahöyük'e yerleşti. Hoşgörüye, insan sevgisine ve toplumsal eşitliğe dayanan anlayışını burada yaydı. Külliye 13. yüzyılda kuruldu, sonraki yüzyıllarda eklemeler ve onarımlarla bugünkü biçimini aldı; envanter kaydı yapım tarihini 14. ile 18. yüzyıllar arasına yerleştirir.

Dergâh, 30 Kasım 1925'te çıkan 677 sayılı kanunla diğer tekke ve zaviyelerle birlikte kapatıldı. Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün hazırladığı proje kapsamında 1950'lerin sonundan 1964'e kadar onarıldı. Külliye, 16 Ağustos 1964'te Etnografya Müzesi olarak ziyarete açıldı. Hacı Bektaş Veli Türbesi, Bektaşiliğin doğup yayıldığı merkez sayıldığı ve türbenin mimarisinde bu inanç sisteminin ritüel ve sembolleri kullanıldığı için 2012'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne aday gösterildi.

Avlular ve yapılar

İlk avlu Nadar Avlusu adıyla bilinir. Burada eski yapılardan kalan tek unsur, doğu duvarındaki Üçler Çeşmesi'dir; kitabesine göre 1902'de Sadrazam Halil Paşa'nın eşi tarafından vakfedilmiş, Nevşehirli usta Mustafa Vasfi tarafından yapılmıştır. İkinci avlu Dergâh ya da Meydan Avlusu'dur ve Üçler Kapısı'ndan girilir. Burada Meydan Havuzu, aslan heykelli Arslanlı Çeşme, Aşevi, Tekke Camii, Mihman Evi, Meydan Evi, Kiler Evi ve Dedebaba Köşkü bulunur. Aşevi'nin 1560-61 tarihli kitabesi vardır ve Bektaşi tarikatı ile Yeniçeri Ocağı'nın ortak simgesi olan kara kazan burada durur. Meydan Evi'nin kitabesi, yapıyı 1367-68'de Sultan I. Murad'ın yaptırdığını bildirir. Avluyu çevreleyen sivri kemerli revaklar doğuda beş, mescidin önünde üç, batıda yedi gözlüdür; üç, beş ve yedi sayıları Bektaşi sembolizminde önemlidir.

Üçüncü avlu Hazret Avlusu'dur. Burada Pir Evi, Balım Sultan Türbesi, hazire yani mezarlık ve Atatürk Köşesi bulunur. Pir Evi, külliyenin en eski birimlerini içerir; Hacı Bektaş-ı Veli Türbesi, Resul Balı ve Güvenç Abdal kümbetleri, Kızılca Halvet ile Kırklar Meydanı bu binanın içinde yer alır. En geniş yerinde 28,25 x 25 metreyi bulan bu yapı, farklı çağlarda birbirine eklenen bölümlerden oluştuğu için düzensiz bir planı vardır.

Müze ve çevresi

Külliyede Bektaşi dergâhına ait günlük eşyalar, el yazmaları ve hat örnekleri sergilenir. İlçede Sulucakarahöyük'te 1967-1976 arasında yapılan kazılardan çıkan buluntuları gösteren Arkeoloji ve Etnografya Müzesi de vardır. Mustafa Kemal'in Sivas Kongresi dönüşünde 22-23 Aralık 1919 gecesini geçirdiği ev, 2001'den beri Atatürk Evi Müzesi olarak açıktır.

Ziyaret

Saatler ve koşullar değişebilir; güncel bilgi için resmi sayfaya bakın.