Alinda

Alinda, Aydın'ın Karpuzlu ilçesinde yer alan bir Karia kentidir. Kültür Portalı'na göre kent iki yüksek ve eğimli tepeye kurulmuştur; DergiPark'taki bir arkeojeofizik makalesi de güçlü bir savunma düzeniyle çevrili olduğunu yazar. Bakanlığın İngilizce sayfası, yerleşimin tarihini M.Ö. 2000'e kadar götürür ancak o dönem hakkındaki bilginin sınırlı olduğunu, günümüze ulaşan kalıntıların çoğunun ise M.Ö. 4. yüzyıla ait bulunduğunu söyler.

Konum ve ulaşım

Kültür Portalı, ören yerine Aydın–Muğla karayolunun 30. kilometresinden ayrılan 26 kilometrelik bir yolla varıldığını yazar; Aydın Efeler'den Büyükşehir Belediyesi otobüsleri ve Karpuzlu minibüsleriyle de gidilebileceğini ekler. Güncel ziyaret koşulları için resmî sayfaya bakın.

Tarihçe

Alinda'nın yazılı kayıtlardaki tek belirgin sahnesi Karia hanedanından Ada ile ilgilidir. Bakanlığın Türkçe sayfası Ada'yı Hekatomnos'un kızı olarak, İngilizce sayfası ise Mausolos'un kız kardeşi olarak anar. Her üç kaynağa göre M.Ö. 340 dolayında Halikarnassos'taki yönetim karıştı, kardeşi Pixodaros Ada'yı uzaklaştırdı ve Ada Alinda'ya çekildi; Türkçe Bakanlık sayfası ile Kültür Portalı onun burayı başkent yaptığını da ekler. Kültür Portalı bu bilgiyi Strabon'a dayandırır. Bakanlığın İngilizce sayfası, İskender Karia'ya geldiğinde Ada'nın onunla buluşup destek önerdiğini, İskender'in Batı Anadolu'yu aldıktan sonra Karia'nın yönetimini ona bıraktığını da yazar.

Kültür Portalı, kentin bir süre Aleksandria adıyla anıldığını ve bu dönemde Grek kültünü benimsediğini belirtir. Roma Dönemi'nde de önemini koruyan Alinda, M.S. 3. yüzyıla kadar kendi adına para bastı. Bizans Dönemi'nde Aphrodisias Metropolitliği'ne bağlı bir piskoposluk merkeziydi. Pleiades kaydı kentin Alexandria ad Latmum adını da anar.

Öne çıkan yapılar

Surlar ve su kemeri

Kültür Portalı'na göre kenti çevreleyen sur yerel granitten yapılmıştır, iyi korunmuştur ve yer yer kulelerle desteklenir. Akropolün batısında, dört ayak üzerine oturan yuvarlak kemerli bir su kemeri bulunur.

Agora

Alinda'da bugün ayakta duran en önemli yapı agoradır. Kültür Portalı onu üç katlı, doğu-batı doğrultulu, dikdörtgen planlı bir yapı olarak tarif eder; güneyindeki pazar yapısının üst katı stoa olarak düzenlenmiştir. Bakanlığın İngilizce sayfasına göre üst kat kuzeyde agoranın kendisiyle buluşur, zemin kat ise güneyde dar bir terasa açılır ve uçtan uca uzanan kesintisiz bir duvarla her biri iki odalı iki dükkâna ayrılır.

Tiyatro ve tapınak temelleri

Akropolün güneybatı eteğindeki tiyatro doğal bir eğime oturur, güneydoğuya bakan cavea kısmı oldukça iyi korunmuştur; sahne binası ise tümüyle yıkılmıştır. Yapı Hellenistik Dönem özellikleri taşır, eklemelerle Roma Dönemi'nde de kullanılmıştır. Akropolde yalnızca planı seçilebilen iki tapınak temeli kalmıştır.

Nekropol

Nekropol kentin güney eteğinde yoğunlaşır; Karpuzlu evlerinin arasında bile Karia tipi lahitler görülür. Bakanlığın İngilizce sayfası oda mezarların kentin çevresine, su kemerinin ötesindeki uzak yamaca kadar dağıldığını yazar. Mezarlar çoğunlukla büyük kaya kütlelerine oyulmuş boşluklardan oluşan ve ayrı bir kapak taşıyla örtülen Karia tipidir; lahitler genellikle sadedir, süsleme izleri yalnızca kapakların kısa kenarlarında görülür.

Araştırmalar

DergiPark'ta yayımlanan makaleye göre Alinda'da 2020'de ilk kez arkeolojik yüzey araştırması yapılmış, yerinde koruma ilkesiyle yer üstü ve yer altı kalıntılarını belgelemek için arkeojeofizik çalışmalar başlatılmıştır. Akropolde üç alanda yer radarı (GPR) ölçümü alınmış ve mimari temel görünümlü yüksek genlikli anomaliler saptanmıştır. Makale bu noktaların planlanan kazılarla denetleneceğini yazar; çalışmayı Bakanlığın Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü desteklemiştir. Bu makale aynı zamanda kentin M.Ö. 2. binyıldan itibaren ticari ve askeri bir merkez olduğunu öne sürer. Yürütülen kazı olup olmadığı ve kazı başkanı kaynaklarda açıkça belirtilmemiştir.