Bodrum Antik Tiyatrosu

Bodrum Antik Tiyatrosu, kent merkezinde Göktepe'nin güney eteğine yaslanan ve antik Halikarnassos'tan kalan bir yapıdır. Bakanlık sayfasına göre klasik çağ Bodrum'undan günümüze erişebilen tek yapı budur ve Anadolu'nun en eski tiyatroları arasında sayılır. Bugün de bölgedeki sanat etkinliklerine sahne olmaktadır.

Konum

Bakanlığın İngilizce sayfası tiyatronun, antik kentin kuzeyinde mezarlık olarak kullanılan Göktepe'nin yamacında durduğunu söyler. Basamaklardan kente ve denize, uzakta Kos Adası ile Datça Yarımadası'na doğru geniş bir manzara açılır. Ören yerinin adresi Yeniköy Mahallesi'ndeki çevre yolu üzerindedir; açılış saatleri ve giriş koşulları için resmî sayfaya bakın.

Tarihçe

Kültür Portalı, bölgede Dor kökenli Helen göçmenlerinin yerleştiğini, Herodotos ve Strabon'a göre kenti bunların kurduğunu, yerli halkın ise Karialılar ile Leleglerden oluştuğunu aktarır. Karia M.Ö. 6. yüzyılın başında Lidya egemenliğindeydi; Kyros Sardes'i ele geçirince bölge Pers yönetimine geçti. Persler, Mylasa merkezli Hekatomnos hanedanını satrap olarak atadı.

Hekatomnos'un oğlu Maussollos satraplığı devralınca, M.Ö. 367 dolaylarında yönetim merkezini Mylasa'dan Halikarnassos'a taşıdı. Portal, kentin elverişli konumu sayesinde hızla geliştiğini, Maussollos'un çevredeki sekiz Leleg kentinden altısının halkını buraya yerleşmeye zorladığını ve usta heykeltıraş ile mimarları kente getirdiğini yazar. Antik dünyanın yedi harikasından sayılan Maussolleion, Halikarnassos tiyatrosu ve surların yapımı bu dönemde başlamıştır. Maussollos 24 yıl yönetti ve M.Ö. 353'te öldü; yerine eşi II. Artemisia geçti ve iki yıl iktidarda kaldı. Büyük İskender kenti M.Ö. 334 ilkbaharında aldı.

Roma döneminde Halikarnassos, Asia eyaletine bağlı küçük bir kent olarak görünür. Portal, Augustus zamanında bayındırlık işlerinin yapıldığını ve tiyatronun doğusundaki Mars Tapınağı'nın bu sırada inşa edildiğini belirtir. Karia M.S. 4. yüzyılda ayrı eyalet olunca kent piskoposluk merkezi oldu ve Aphrodisias Metropolitliği'ne bağlandı; M.S. 11. yüzyılın son çeyreğinde Türklerin eline geçti.

Yapı ve özellikleri

Bakanlığın İngilizce sayfası yapıyı M.Ö. 4. yüzyıla tarihler ve Roma İmparatorluk Çağı öncesi tiyatroların bütün özelliklerini taşıdığını söyler. Yapı üç bölümden oluşur: oturma sıraları (cavea), sıraların karşısında yarım daireden daha büyük bir orkestra ve güneydeki sahne yapısı. Alt kısım günümüze kadar korunmuştur.

Türkçe sayfa ayrıntı olarak Dionysos için kurban kesilen sunağı ve bazı koltukların arasındaki delikleri anar; bu deliklerin gölgelik için kullanılmış olabileceği düşünülmektedir. Koltuklar arasında 40 cm boşluk bırakılmıştır.

Kapasite konusundaki fark

Bakanlığın Türkçe sayfası tiyatronun 13.000 kişilik olduğunu yazar. İngilizce sayfa ise yaklaşık 10.000 seyircinin sığabileceğinin varsayıldığını söyler ve 2002 onarımından sonra yapının yaklaşık 3.100 kişilik kapasiteyle yeniden açıldığını ekler. İki sayfa aynı sayıyı vermediğinden kesin bir rakam yazılmamıştır.

Onarım ve kazılar

Türkçe sayfaya göre tiyatro 1960'larda bir grup Türk tarafından onarıldı; son restorasyonu Bodrum Belediyesi, Ericsson ve Turkcell birlikte yaptı. İngilizce sayfa 2002'de kapsamlı bir temizlik ve restorasyon yapıldığını belirtir. 2006'da Bodrum Sualtı Arkeoloji Müzesi'nin kazı ve temizliği sırasında oturma basamaklarının arkasında yumuşak kayaya oyulmuş tüneller ile odalar ortaya çıkarıldı.

Ziyaret

Bakanlık, yakındaki yerler arasında Knidos Örenyeri, Bodrum Mausoleion Anıt Müzesi, Marmaris Müzesi, Sualtı Arkeoloji Müzesi, Zeki Müren Sanat Müzesi ve Sedir Adası Örenyeri'ni sıralar. Kültür Portalı Halikarnassos'tan kalan başlıca yapılar arasında tiyatronun yanı sıra sur duvarlarını ve Myndos Kapısı'nı, Maussolleion'u, nekropol alanlarını, Roma villasını, Mars Tapınağı'nı ve Bodrum Kalesi'ni sayar. Güncel durum için resmî sayfaya bakın.