Gemile Adası

Adada içme suyu kaynağı yok. Buna karşın bu küçük kara parçasının tepesinde bazilika planlı bir kilise, yamaçlarında üç kilise daha, mezarlar, konutlar ve yağmur suyu biriktiren sarnıçlar sıralanıyor. Gemile, Fethiye'nin yaklaşık dokuz kilometre güneyinde, Fethiye Körfezi'nin ucunda, Ölüdeniz'deki Soğuksu Koyu'nun karşısındadır. Erken Bizans döneminde denizden gelenlerin uğrak yeriydi, ortaçağda Aziz Nikolaos Adası diye anılırdı.

Konum ve ulaşım

Ada Muğla iline bağlıdır ve Fethiye Körfezi'nin güney ucunda yer alır. Soğuksu Koyu'na bakan konumu, onu Ölüdeniz çevresindeki Symbolon denen öteki dinî yapılarla birlikte düşünmeyi mümkün kılar. Adaya Kayaköy yakınlarındaki Gemiler Koyu'ndan tekneyle geçilir; koya karayoluyla Kayaköy yönünden varılır.

Tarihçe

Kiliseler, şapeller, bazilikalar ve mezarlar adada ve çevresinde sıkış sıkış dizilmiş. Bu yoğunluk, adanın özellikle 5-7. yüzyıllarda bir dinî merkez olduğunu düşündürüyor. O çağda Önasya'dan Ege ve Akdeniz kıyılarına gemiyle yapılan hac yolculuklarının duraklarından biri olmuş olabilir. 7. yüzyıldaki Arap akınlarından sonra terk edildiği sanılıyor; yine de adada ortaçağ yerleşiminden kalıntılar da bulunur. Bu yoğun yapılaşma, geç antik çağ ve Bizans'ın Avrupa ile Yakın Doğu arasındaki deniz ticaretinin de izini taşır.

Su kaynağı olmayan bir adada bu kadar yapının nasıl ayakta tutulduğu hâlâ bir muamma. Sarnıçlar yağmur suyunun biriktirilip kullanıldığını gösterir. Gemile'nin cazibesi ise gemiyle hacca çıkan Hıristiyanların buraya sık uğramasına bağlanır.

Öne çıkan yapılar

Kutsal tepe ve sivil mahalle

Kuzey yamaçta doğu-batı doğrultusunda uzanan bir duvar, tepenin üst kısmında toplanan dinî yapıları aşağıdaki sivil ve ticari yapılardan ayırır. Adanın üst bölümü kutsal alan olarak ayrılmıştı. Sivil mimari konutlardan ve sarnıçlardan oluşur; kalıntıların bir kısmı su altında da görülebilir.

Kiliseler

Adada dört kilise kalıntısı var ve kazılar sırasında numaralandırıldılar. En yüksek noktadaki 3 numaralı kilise bazilika planlıdır ve bir katedral görünümü verir. Onunla 4 numaralı kilise arasında, boyu yaklaşık 160, eni 2,5 metre olan bir koridor uzanır. 1 numaralı kilisenin bir vaftizhanesi de bulunur. Adadaki kiliseler ile yakındaki Symbolon kiliseleri bir arada düşünülünce, bu çevrenin bir piskoposluk merkezi olabileceği akla gelir.

Aziz Nikolaos izi

2 numaralı kilisenin apsisindeki bir freskoda Hossios Nikolaos yazar. Buna dayanarak yapının, bugün Antalya Demre yakınlarındaki Sion'da (Alacahisar) doğup yaşamış Sionlu Aziz Nikolaos adına inşa edildiği düşünülür. Kilise bu yüzden Aziz Nikolaos Kilisesi diye anılır; ada da ortaçağda Aziz Nikolaos Adası adıyla bilinirdi.

Kazı çalışmaları

Adada 1990'larda Kazuo Asano başkanlığında yürütülen kazılarda yapılar numaralandırıldı; bugün kullanılan adlandırma bu çalışmadan doğdu.

Ziyaret

Adaya Gemiler Koyu'ndan deniz yoluyla geçilir. Güncel ziyaret koşulları ve ulaşım için resmî bağlantıya bakın.