Galata Mevlevihanesi

İstiklal Caddesi'nin Tünel ucunda, Galip Dede Caddesi'nin başında tarihî bir kapı durur. Kapının ardında, Galata sırtlarında ağaçların arasına yerleşmiş ahşap bir semahane vardır. Burası Beyoğlu'nun en önemli Osmanlı yapılarından biri sayılan, İstanbul'un en eski Mevlevihanesidir. Osmanlı döneminde Galata, Kulekapısı ya da Galip Dede Tekkesi adlarıyla anıldı.

Tarihçe

Mevlevihane 1491'de, II. Bayezid devrinin beylerbeyi İskender Paşa'nın ev çiftliği üzerinde kuruldu; ilk şeyhi Mehmed Sema-i Çelebi'dir. 1509 depremi, halk arasında Küçük Kıyamet diye bilinir ve yapılara muhtemelen zarar verdi. 1651 tarihli onarım kitabesine göre Matbah Emini İsmail Efendi tekkeyi onarttı. 1765'te Tophane yangınında hasar gören tesis, III. Mustafa'nın emriyle Yenişehirli Osman Efendi'nin gözetiminde yeniden yapıldı.

Şair Şeyh Galib 1791'de postnişin oldu; III. Selim ile dostluğu bilinen şeyhin döneminde tekke yenilendi. Sultan Abdülmecid zamanındaki 1851-1859 imar çalışmalarıyla Mevlevihane son hâlini aldı. Semahane girişindeki onarım kitabesi 1853 tarihlidir. Tekkeler 1925'te kapanınca yapı bir süre ilkokul işlevi gördü. 1967-1975 çalışmalarının ardından 1975'te Divan Edebiyatı Müzesi adıyla kapılarını açtı; 2008-2011 yenilemesiyle bugünkü kimliğine, Galata Mevlevihanesi Müzesi'ne kavuştu.

Mimari ve sergi

Semahane sekizgen planlıdır ve 18. yüzyıl Barok üslubunun iyi örneklerinden sayılır. Giriş katında ceviz zeminli sema alanı vardır; mihrap ve minber arkada, karşıda ise Yesarizade Mustafa İzzet'in yazdığı Ya Hazret-i Mevlana levhası Mutrib Mahfili'nin önündedir. Alt kattaki derviş odalarında tasavvuf ve tarikat eşyaları, Galata Mevlevihanesi'nin tarihçesi ve güzel sanatlar bölümleri yer alır. Ahşap kafeslerle ayrılan üst kat mahfillerinde hat levhaları, hilye-i şerif (Hz. Muhammed'in vasıflarını anlatan levha) örnekleri, ebru ve müzik aletleri sergilenir; divan şairlerinin divanları ile Şeyh Galib, İsmail Ankaravi, Esrar ve Fasih Dedeler ve Leylâ Hanım'a ait yazmalar da buradadır.

Külliyede Şeyh Galip ve Halet Efendi türbeleri, Cümle Kapısı, sebil, muvakkithane ve kütüphaneden kurulu Sebilküttap ile Hamuşan adlı bir hazire de yer alır. Şeyh Galip Türbesi 1819'da yapılmış, kurşun örtülü dikdörtgen bir yapıdır; İsmail Ankaravi (öl. 1731) ve Galip Dede (öl. 1799) burada yatar. Halet Efendi Türbesi ise 1872 tarihlidir.

Ziyaret

Güncel ziyaret bilgisi için resmi sayfaya bakın; bölümler zaman zaman düzenleme nedeniyle değişebilir. Müzekart T.C. vatandaşları için geçerlidir. Galata Kulesi ve İstiklal Caddesi birkaç dakikalık yürüyüş mesafesindedir.