Kurtuluş Savaşı Müzesi

Ulus'ta, Cumhuriyet Caddesi üzerindeki bu bina önce bir parti kulübü olarak tasarlandı, sonra bir meclise dönüştü. Çatısı yarım kalmış yapıyı Ankaralılar kendi evlerinden getirdikleri kiremitlerle tamamladı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) 23 Nisan 1920'de burada toplandı. Bugün aynı yapı Kurtuluş Savaşı Müzesi adıyla, Millî Mücadele yıllarının ilk meclis binası olarak ziyaret ediliyor.

Tarihçe

Hikâye 1916'ya uzanır. İttihat ve Terakki Partisi Ankara'da bir kulüp binası yaptırmaya karar verdi; projeyi Harbiye Nazırı Enver Paşa'nın isteğiyle Evkaf Mimarı Salim Bey çizdi, uygulama ise Askerî Mimar İsmail Hasif Bey'e verildi. Savaş, malzeme darlığı ve partinin kapanması yüzünden çatı ve başka bölümler bitirilemedi. Birinci Dünya Savaşı'ndan sonra mütareke (ateşkes) şartları gereği Ankara'ya gelen Fransız askerlerinin komutanı, çatısı hâlâ kısmen açık olan binanın ilk odasını makam olarak kullandı.

Mustafa Kemal Paşa 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıktı; ardından Havza ve Amasya genelgeleri yayımlandı, Erzurum ve Sivas'ta kongreler toplandı. Paşa, hareketi yöneten Temsil Heyeti (Heyet-i Temsiliye) eşliğinde Ankara'ya 27 Aralık 1919'da vardı ve kenti Millî Mücadele'nin merkezi yaptı. İstanbul 16 Mart 1920'de İngilizler tarafından resmen işgal edilince Osmanlı parlamentosu Meclis-i Mebusan çalışmalarına ara verdi; Ankara'da yeni bir meclis açılacağı 19 Mart'ta bir genelgeyle duyuruldu. Açılış günü 23 Nisan 1920 olarak belirlendiğinde şehirde yeterli büyüklükte ve donanımda bir bina yoktu. Yarım kalan kulüp yapısı bu iş için seçildi; Ankara halkı, kentteki 20. Kolordu'nun askerleri ve Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti (yerel direniş örgütü) tamamlanması için büyük destek verdi. Kiremitlerin bir bölümü Ulucanlar'daki Numune Mektebi'nden sağlandı.

Meclisten müzeye

Bina 23 Nisan 1920 ile 15 Ekim 1924 arasında TBMM olarak kullanıldı. Sonrasında Cumhuriyet Halk Fırkası'nın genel merkezi oldu; Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nin temelini oluşturan Hukuk Mektebi de bir süre burada eğitim verdi. 1957'de Millî Eğitim Bakanlığı komisyonunun kararıyla müzeye dönüştürme çalışmaları başladı ve yapı 23 Nisan 1961'de Türkiye Büyük Millet Meclisi Müzesi adıyla ziyarete açıldı. Müze 23 Nisan 1981'den beri Kurtuluş Savaşı Müzesi adını taşıyor ve TBMM Basın, Yayın ve Halkla İlişkiler Başkanlığı'na bağlı olarak çalışıyor.

Ziyaret

Müze Ulus'ta, Hacıbayram Mahallesi'ndedir. Yakınında ikinci meclis binası olan Cumhuriyet Müzesi, Roma Hamamı Örenyeri ve Ankara'nın başka müzeleri bulunur. Güncel ziyaret bilgisi için resmi sayfaya bakın. Müzekart T.C. vatandaşları için geçerlidir.