Alacahöyük

Alacahöyük, Çorum'un Alaca ilçesine bağlı Alacahöyük Beldesi'nde yer alan bir höyüktür. Bakanlık ve Kültür Portalı sayfaları, Çorum'a uzaklığı için 45 ile 50 km arasında değişen rakamlar verir. Kültür Portalı, Çorum-Ankara karayoluna ise yalnızca birkaç kilometre, 8 km kadar olduğunu yazar. Bakanlığın Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü sayfası höyüğü Alaca kasabasının 17 km kuzeybatısında, Boğazköy'e 34 km, Ankara'ya 210 km uzaklıkta gösterir.

Tarihçe

Bakanlık sayfalarına göre höyük 1835'te W. C. Hamilton tarafından bilim dünyasına tanıtıldı ve sonrasında Orta Anadolu'yu gezen araştırmacıların uğrak yeri oldu. KVMGM sayfası 1861'de G. Perrot'nun kapının kare kulelerinin planını çıkardığını ve kabartmaların Hitit dönemine ait olduğunu ileri süren ilk kişi olduğunu, 1881'de W. Ramsay ve Wilson'ın birkaç kabartma daha bulduğunu, 1893'te E. Chantre'nin sfenksli kapının alçı kalıplarını aldığını anlatır. Makridi Bey 1907'de kapıda 15 gün çalıştı.

Sistemli kazılar Cumhuriyet döneminde başladı. KVMGM sayfası, Hamit Zübeyr Koşay, Remzi Oğuz Arık ve Mahmut Akok'un Türk Tarih Kurumu adına 1935'te başlattığı çalışmaların 1983'e kadar sürdüğünü, 1997'de Aykut Çınaroğlu başkanlığında yeniden başladığını yazar. Kültür Portalı kazının Atatürk'ün emriyle R. O. Arık yönetiminde başladığını ve Türkiye'nin ilk ulusal kazılarından olduğunu belirtir.

Kültür katmanları

Kaynaklar katmanları iki biçimde sıralar. Kültür Portalı dört uygarlık katından söz eder: en üstteki katta Hellenistik, Roma, Bizans ve Selçuklu-Osmanlı dönemleri temsil edilir; höyüğün tamamı Geç Frig çağında konut alanına dönüşmüştür. İkinci katta mabet, büyük yapılar, evler, sokaklar, su kanalları, şehir suru ve Sfenksli Kapı bulunur. Üçüncü kat Eski Tunç Çağı'dır (MÖ 2500-2000) ve en alttaki dördüncü kat Geç Kalkolitik'i yansıtır. Bakanlığın İngilizce sayfası ise dört katı Kalkolitik, Eski Tunç, Hitit ve Frig olarak sayar.

Öne çıkan buluntular

Alacahöyük'ün en önemli buluntuları Eski Tunç Çağı'na ait 13 kral mezarıdır. Kültür Portalı bu mezarların Hitit kültürüne kaynaklık eden yerli Hatti uygarlığını aydınlatmada büyük katkı sağladığını söyler. Mezarlar dört yanı taşla örülmüş dikdörtgen çukurlardır; ahşap hatıllarla örtülmüş, üzerlerine kurban edilen sığırların baş ve bacakları konmuştur. Güneş kursları, geyik ve boğa heykelleri, hançer, kılıç ve balta gibi silahlar ile altın, gümüş, bronz ve bakır eserler bu mezarlardan çıkmıştır. Bakanlık İngilizce sayfasına göre mezarlar yetişkin kadın ve erkeklere aittir; çocuk gömüsü yoktur.

Hitit çağında höyük çapı 250 metre olan dairesel bir savunma sistemiyle çevrilmişti; iki ana kapısı doğudaki Sfenksli Kapı ve batıdaki kapıdır. Sfenksli Kapı kalker temel üzerine andezit bloklarla yapılmıştır ve genişliği 10 metredir; büyük mabede bağlanan anıtsal geçittir. Kulelerin iç ve dış yüzleri kabartmalı ortostatlarla süslüdür. Batı kuledeki boğa figürü Kültür Portalı'na göre Göklerin Fırtına Tanrısı'nı simgeler.

Müze

Bakanlık sayfalarına göre Alacahöyük Müzesi ilk kez 1940'ta açılmış, 1982'de ören yerindeki binaya taşınmış ve 2011'de yeniden düzenlenmiştir. Salonlar kazı başkanlarının adını taşır: Hamit Zübeyr Koşay Salonu kazının Türk arkeolojisindeki yerini anlatır, Remzi Oğuz Arık Salonu Kalkolitik, Eski Tunç ve Hitit eserlerini, Mahmut Akok Salonu Hitit ve Frig eserlerini barındırır. Etnografya bölümünde yöre halı ve kilimleri, tahta çiftçilik araçları, bir dokuma tezgâhı ve Osmanlı dönemi silahları yer alır.

Ziyaret

Bakanlık sayfası T.C. vatandaşları için Müzekart'ın geçerli olduğunu belirtir. Açılış saatleri ve ücretler için resmî sayfaya bakın.