Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi

Yesemek, Gaziantep'in İslahiye ilçesine bağlı Yesemek Köyü'nde bulunan bir ören yeridir. Kültür Portalı yerin İslahiye'nin yaklaşık 22 kilometre güneydoğusunda, Karatepe sırtlarında durduğunu yazar. Alan, yontu taslaklarının doğal ortamlarında sergilendiği bir açık hava müzesi olarak düzenlenmiştir; Bakanlık sayfası alanın Gaziantep Müze Müdürlüğünce çevre düzenlemesi yapılarak bu hale getirildiğini söyler.

Atölyenin önemi

Kültür Portalı, M.Ö. 2. bin yılın dördüncü çeyreği ile M.Ö. 8. yüzyıl arasında Yesemek'in Yakın Doğu'daki en geniş taş ocağı ve heykel atölyesi sayıldığını söyler; Bakanlığın İngilizce sayfası da aynı niteliği, tarih aralığını ise M.Ö. 14.-7. yüzyıllar diye verir. Portal'a göre taşın ocaktan kesilmesinden yontu taslaklarının hazırlanıp tamamlanmasına kadarki aşamalar örneklerle tek tek izlenebilir; bu nedenle yer dünyada benzeri olmayan bir heykel okulu gibidir.

Tarihçe

Kaynaklara göre atölye, bölgenin Hitit egemenliğine girmesinden sonra, M.Ö. 2. bin yılın ikinci yarısında devreye girmiş ya da zaten işletiliyorsa Hititlerle yeni bir işlev kazanmıştır. Bakanlık ustaların Hititli olduğu kadar Hurrili de olduğunu yazar. Kültür Portalı, işletmeye açılışı Kral I. Şuppiluliuma zamanına ve M.Ö. 1375-1335 yıllarına bağlar ve yerli Hurrilerin çalıştığını söyler; Pleiades de atölyeyi M.Ö. 14. yüzyılda Şuppiluliuma dönemine tarihler.

Bir ara etkinliği azalan atölyede çalışmalar Geç Hitit krallıkları döneminde, M.Ö. 9. yüzyıldan itibaren yeniden yoğunlaşmıştır. Bu ikinci evrede Hitit, Suriye, Arami ve Asur sanatının unsurları öne çıkar. Bakanlık ve Portal bu üslubu Ege kültürlerini etkileyen ve Yunan sanatının çekirdeğini oluşturan bir yönelim olarak anlatır. Atölye M.Ö. 8. yüzyılın sonunda Asurluların eliyle sona ermiştir; Portal, ustaların Asur'a götürüldüğünü, o günden sonra her şeyin olduğu gibi kaldığını ekler. Bakanlığın Türkçe metni bu dönemde atölyeyi Samal (Zincirli) Krallığı'nın işlettiğini, krallığın yıkılışıyla atölyenin kapandığını yazar; aynı metindeki M.Ö. 1375-1335 tarihi ise Şuppiluliuma ile ilişkilendirilmiştir. Bu iki kayıt arasındaki kronoloji kaynaklarda net ayrılmadığı için tarihleri ayrı ayrı vermek daha doğrudur.

Öne çıkan buluntular

Kültür Portalı'na göre toprağın altından çıkarılan ve belli bir düzenle yerleştirilen taslak sayısı üç yüzü aşar; çoğunluğu kapı aslanıdır. Bunların yanında sfenksler, kanatlı ve oturan aslan figürleri, Amanos Dağları'nı simgeleyen Dağ Tanrısı kabartmaları, bir de savaş sahneli kabartmalar ve türlü mimari parçalar sergilenir. Bu parçaların bir bölümü bitmiş eserlerden çok yarı işlenmiş taslaklardır; bu da atölyenin üretim sürecini gösterir.

Keşif ve kazılar

Bakanlık sayfasına göre Yesemek'i 1890'da Zincirli (Samal) kazılarını Alman Doğu Araştırmaları Kurumu adına yürüten Felix von Luschan keşfetmiş ve bilim dünyasına tanıtmıştır. Sistemli araştırma ve kazılar 1957-1961 arasında Prof. Bahadır Alkım'ın ekibince yapılmış, yaklaşık 200 heykel taslağı çıkarılmıştır. Daha sonra arkeolog İlhan Temizsoy'un kazılarıyla toprak altındaki yontular da açığa çıkarılmış ve toplam sayı yaklaşık 300'e ulaşmıştır. Alan 2005'te Opet'in sponsorluğunda çevre düzenlemesine alınmıştır; Bakanlığın İngilizce metni açık hava müzesine dönüşümü 2005 olarak verir.

UNESCO ve koruma

Bakanlık sayfasına göre Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Yesemek Taş Ocağı ve Heykel Atölyesi için hazırlanan başvuru dosyasını 2012'de Dünya Miras Merkezi'ne iletmiş; varlığın 13 Nisan 2012 itibarıyla UNESCO Dünya Miras Geçici Listesi'ne alındığı bildirilmiştir. Kültür Portalı da aynı yılı verir. Alan yalnızca geçici listededir.

Ziyaret

Saatler ve güncel durum Bakanlığın resmî sayfasında yayımlanır. Müzekart geçerliliği Türkçe sayfada belirtilmediği için burada bir bilgi verilmemiştir.