Manastır Vadisi (Selime)

Manastır Vadisi, Aksaray il merkezinin yaklaşık elli kilometre doğusunda, Güzelyurt ilçesi sınırları içinde uzanan bir kaya oyma kilise vadisidir. Bakanlık sayfası boyunu dört ila beş kilometre olarak verir; Kültür Portalı yaklaşık beş kilometre der. Vadi, Ihlara'nın daha küçük bir benzeri gibi görüldüğü için Bakanlık metninde küçük bir Ihlara benzetmesiyle tanıtılır.

Tarihçe

Kültür Portalı vadiyi ilk manastır yaşamının izlerini taşıyan bir yer olarak anlatır. Aziz Gregorius Theologos, Nenezi yöresinde doğmuş bir din bilginidir; portala göre 4. yüzyılda üssünü Güzelyurt'a kurdu ve Hristiyan inancının Anadolu içlerine yayılmasını sağladı. Aynı portal, Kapadokya'nın MS 17'de Roma topraklarına katıldığını, Hristiyanlığın 313'te serbest bırakılmasına kadar inananların baskı gördüğünü ve bu yüzden gizlice ibadet edebilecekleri kaya oyma mekânlar yaptıklarını yazar. 7. yüzyıldan sonra bölge Arap akınları sırasında tampon kuşak oldu; 9. yüzyılın başındaki tasvir yasağı tartışması Kapadokya'da etkili olmadığı için kaya kiliselerinde figürlü resim sürdü. 11. yüzyılın sonlarından itibaren bölge Türk yönetimine girdi ve Hristiyanlar ibadetlerini serbestçe sürdürdü. Güzelyurt çevresinde Türkler ile Rumlar 1924'teki nüfus mübadelesine kadar birlikte yaşadı.

Öne çıkan yapılar

Bakanlık sayfası vadide dönemin özelliklerini en iyi yansıtan 28 kaya oyma kilise ve yeraltı şehirleri bulunduğunu söyler. Adı geçen yapılar arasında Kömürlü ve Kalburlu kiliseler, Sivişli Kilise, Papaz Evi ve Büyük Kilise Camii vardır; Kültür Portalı ayrıca Koç Kilise ile Çömlekçi Kilise'yi sayar ve vadinin Kilise Cami ile başladığını yazar. Bazı kilise, şapel ve kaya mekânları ziyarete kapalıdır.

Portal, kiliselerin tek, çift ya da üç nefli olduğunu, serbest haç ya da kapalı Yunan haçı planı gösterdiğini ve Kapadokya'da belirlenen yedi ana plan tipinden beşinin Güzelyurt'taki kiliselerde bulunduğunu belirtir. Vadi kentsel, doğal ve arkeolojik sit olarak korunur; üzüm bağları, volkanik tüf tabakası ve renkli kayalarıyla da dikkat çeker. Kömürlü Kilise'den sonra yaklaşık dört kilometre yürüyenler Sivrihisar Kalesi'ne, oradan Kızıl Kilise'ye ulaşabilir.

Selime Katedrali

Selime Katedrali, aynı ilçede, Ihlara Vadisi'nin bittiği noktada yer alır ve ayrı bir yer olarak Kültür Portalı'nda anlatılır. Portal onu Kapadokya'nın en büyük katedral yapısı sayar ve 8-11. yüzyıllara tarihler. İki katlı yapı kayaya oyulmuştur; iki sıra sütun mekânı üç sahna böler. Üç nefli bazilikal planlı kilisesi, bölgede bu plan tipinin tek örneğidir. Katedralin üst bölümü kale olarak yapılmış, sur ve mevzileri bugün de görülür; yapı bölgedeki din adamlarının yetiştirildiği bir yer olarak da önemlidir. Duvar resimlerinde Müjde, Doğum, Üç Müneccimin Tapınması, Mısır'a Kaçış, Vaftiz ve Koimesis gibi sahneler ile piskopos tasvirleri öne çıkar. Piramit biçimli mutfağında kandil yuvaları vardır. Karşısında Selime Sultan Türbesi bulunur.

Ziyaret

Açılış saatleri ve giriş koşulları için resmî sayfaya bakın. Bakanlığın Türkçe sayfası Müzekart'ın T.C. vatandaşları için geçerli olduğunu belirtir.